Μια κριτική προσέγγιση στην ποιητική συλλογή «Το δέρμα του χρόνου» του Θοδωρή Σαρηγκιόλη εκδόσεις Γαβριηλίδης

2016-02-10 15:30

«Παλεύω με τις λέξεις τη νύχτα,

τη μέρα σκαλίζω ό, τι απόμεινε·

ρακοσυλλέκτης σε χωματερή

λίθους πολύτιμους γυρεύω.»

 

Η ιδιότητα του ρακοσυλλέκτη, που συλλέγει τα πολύτιμα του λόγια μέσα από όσα δούλεψε βαθιά του η νύχτα η ποιητική. Μέσα από τους παραπάνω στίχους ανοίγεται ο κόσμος του Θοδωρή Σαρηγκιόλη, και μας οδηγεί λέξη τη λέξη στα μονοπάτια του.

Οι λέξεις είναι κυρίαρχες σ’ αυτή την ποίηση. Με όση δύναμη μπορούν να φέρουν μέσα στο ολιγογράμματο σώμα τους, με την κυριολεκτική τους σημασία, η οποία αφήνεται να χτίσει τις εικόνες. Γιατί, όπως φαίνεται εδώ, η κάθε λέξη έχει το δικό της βάρος, δεν λειτουργεί μόνο συμπληρωματικά με τις υπόλοιπες για να συναποτελέσουν το ποιητικό παζλ. Αυτονομείται συχνά και δηλώνει την ιδιαίτερη παρουσία του νοηματικού της φορτίου. Δείτε εδώ πώς μέσα σε επτά μόλις στίχους είναι διακριτή η παρουσία πολλαπλών «μορφών» με το ένδυμα των λέξεων:

 

«Αυτές οι τρύπες

δεν είναι πληγές ούτε φωλιές δακρύων,

δεν είναι τάφοι πεζοπόρων στρατιωτών

ούτε ποτήρια της βροχής,

δεν είναι εγκαταλειμμένες προσπάθειες ισοβιτών

ούτε παραλλαγές στο επίπεδο τοπίο,

 

μια πρόθεση βάθους είναι μόνο.»

 

Αλλά και πώς στους παρακάτω στίχους συντελείται το απόλυτο παιχνίδι των λέξεων, που, αν και ηχητικά αλλά και ετυμολογικά συναφείς, απομονώνουν ξεχωριστά νοήματα η κάθε μία, για να δέσουν σε σύνολο μόνο με τη συνεκτίμησή τους η μία δίπλα στην άλλη:

 

«ήρθε ο καιρός να βγεις απ’ τις φωτογραφίες,

να κατοικήσεις έξω απ’ το πλάνο,

εσύ ο απλανής να πλανηθείς στο χώρο,

όπου οι πλάνητες χαράζουν άλλο δρόμο»

 

Αυτό το βάθος αναζητά ο ποιητής και αυτή την περιπλάνηση, άλλοτε με την καθαρότητα της σημασίας των λέξεων, όπως παραπάνω, άλλοτε όμως με πιο υπολανθάνουσες σημασίες, υπενθυμίζοντάς μας πως η ποίηση μπορεί να είναι και κρυπτική, σκεπάζοντας την αλήθεια της «πίσω απ’ τα κάγκελα των στίχων». Έτσι συνυπάρχουν στην ποίησή του στίχοι όπως αυτοί εδώ

 

«σταγόνα τη σταγόνα

γυρνάει ανάποδα η ζωή

και αδειάζει»

 

που υποδηλώνουν το σκληρό πέρασμα του χρόνου, αλλά και στίχοι όπως αυτοί

 

«η νύχτα, έξαλλη με την επιμονή του κύκνου,

ταξιδεύει στον ουρανό

κόντρα στη βάρδια των εναέριων ελεγκτών»

 

που μας οδηγούν σε περισσότερο υπερρεαλιστικά μονοπάτια, ερμηνεύσιμα ωστόσο, με τους κώδικες που έχει ο μυημένος στα ποιητικά αναγνώστης.

Στην «ποιητική» του Θοδωρή Σαρηγκιόλη δεν νοείται ποίηση χωρίς τη νύχτα, η οποία αναγορεύεται σε πρόξενο των συνειρμών και, συνακόλουθα, της έμπνευσης. Ταιριάζει, άλλωστε, με το μελάνι της γραφής το μαύρο νυχτερινό χρώμα. Αυτό το αγαπημένο των ποιητών, που αντλούν από το σκοτεινό βάθος της νύχτας τα άλλα βάθη των στίχων τους.  Μήπως, λοιπόν, μιλάμε για μια ποίηση αδιέξοδη, ανίκανη να δει κάποιο φωτεινό σημάδι στον ορίζοντα των καιρών; Υπάρχουν πολλά σημάδια τέτοιας γραφής στους στίχους αυτούς, που υπενθυμίζουν το «τετελεσμένο» ή τους «εφήμερους συρμούς» που τρέχουμε να προλάβουμε. Άλλωστε τιτλοφορεί ένα ποίημά του «Σε κλίμακα blue, προσγειώνοντας τους πιο αισιόδοξους της γραφής. Είθισται ο στίχος να γράφεται με μαύρο μελάνι. Η θλίψη και ο βαθύς πόνος τον τροφοδοτεί. Η απώλεια και η αμετάκλητη φυγή.

 

«εικόνες στ’ άσπρα ντυμένες

σχίζουν το γαλάζιο του απογεύματος

κι εσύ στην άκρη του κάδρου

διστάζεις να μπεις

μέρος να γίνεις του τοπίου»

 

«στήλη άλατος εσύ να ξεπαγιάζεις

σαν τη μνήμη που γυμνώθηκε»

 

Ο ποιητής το δήλωσε πως παλεύει με τις λέξεις συνεχώς -άφευκτη η

 

ήρεμη ενατένιση, εδώ έχουμε αγώνα- και αναρωτιέται:

 

«σ’ ένα κόσμο που θέλει αφαίρεση

τι να προσθέσει ένας ποιητής;»

 

Σωστό το ερώτημα οπωσδήποτε  και ενδεχομένως με αυτό να υπογραμμίζεται η αίσθηση του αδιεξόδου που δηλώνουν οι στίχοι του. Ωστόσο, ας μη λησμονούμε πως κάθε φορά που ένας ποιητής αναρωτιέται για τον ρόλο του, γι’ αυτό το λιθαράκι που του αναλογεί στην υπόθεση της ποίησης, κάτι νέο γεννιέται στον ορίζοντα. Αυτή η αμφιβολία έχει τη δύναμη να κινητοποιεί τη σκέψη -σε χαμηλούς τόνους όπως άλλωστε και η φωνή των περισσότερων αληθινών δημιουργών- γύρω από τον λόγο και να γεννά νέες ποιητικές προτάσεις. Μια τέτοια πρόταση στα ποιητικά πράγματα δίνει και ο λόγος του Θοδωρή Σαρηγκιόλη. Με την απλότητα που αρμόζει στις αληθινές κουβέντες. Με τις λέξεις κυρίαρχες του στιχουργικού παιχνιδιού. Με τη συνακόλουθη θλίψη των στίχων αλλά και με το έναυσμα για σκέψη και προβληματισμό. Μια έντιμη, εν κατακλείδι, ποιητική πρόταση.

 

Για το BOOK TOUR, Διώνη Δημητριάδου.

https://meanoihtavivlia.blogspot.gr

Μ' ένα βλέμμα κι ένα φιλί!

- Θεοφάνης Θεοφάνους
Σχεδιασμός εξωφύλλου - οπισθοφύλλου:
Βιβή Μαρκάτου
Ποίηση για μεγάλα παιδιά και εφήβους
Εργαστήριο συγγραφής-εκδόσεις Αλάτι
Τιμή: 10 ευρώ
ISBN: 978-618-85110-3-3
64 σελ.
 
Αποκτήστε το άμεσα από το ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο των εκδόσεων Αλάτι.
ή στείλτε email δηλώνοντας απλώς τ' όνομά σας, τον αριθμό αντιτύπων που επιθυμείτε κι εμείς θα επικοινωνήσουμε μαζί σας.
ekdoseisalati@gmail.com
 
* Οι πρώτες παραγγελίες θα συνοδεύονται από μία χειροποίητη καρδούλα - οριγκάμι σελιδοδείκτη

 

"Σχολή μαθητευόμενων ποιητών

Για εκπαιδευτικούς σχολικής ηλικίας

Τι θα έλεγα στους μαθητές μου"

Ένα ολότελα μαγικό ταξίδι στη χώρα της ποίησης.

Μυστικά, τεχνικές και συμβουλές για να μεταλαμπαδεύεστε στους μελλοντικούς ομότεχνους. Βήμα βήμα. Από τη σύλληψη της ιδέας μέχρι το τελικό κείμενο. Πώς από μια λέξη, από μια φευγαλέα κίνηση, μπορεί να γεννηθεί ένα ποίημα. Ένα οδοιπορικό στο μέρος όπου τ' ασήμαντα για πολλούς έχουν αξία. Είστε προσκεκλημένοι σε μια μεγάλη γιορτή, γεμάτη κέφι, χορό, μουσική!

 

Έναρξη: Εγγραφές όλο τον χρόνο

• Για εκπαιδευτικούς και για όσους εμπλέκονται με την ανατροφή των παιδιών (Ελλάδα, Κύπρο και ομογένεια)   

• Ολοκληρωμένο πρόγραμμα 4 εβδομαδιαίων συναντήσεων

• Κόστος: 50 ευρώ - εφάπαξ, στο κόστος συμπεριλαμβάνεται η αποστολή της βεβαίωσης συμμετοχής και μια μικρή έκπληξη!

• Σύγχρονη και ασύγχρονη τηλεκπαίδευση (συναντήσεις μέσω της πλατφόρμας Zoom)

• Πρωτότυπα βίντεο, online παιχνίδια, δραστηριότητες αξιολόγησης, αυτοαξιολόγησης, αλληλεπίδρασης και ένα εφημεριδάκι που τα σπάει!

• Αναλυτική ανατροφοδότηση στα ποιήματα των εκπαιδευτικών

 

Αυτή η λογοτεχνική συντροφιά θα τα έχει όλα!

Συντονίζει ο ελληνοκύπριος ποιητής Θεοφάνης Θεοφάνους

Δηλώσεις συμμετοχής στην ηλεκτρονική διεύθυνση: theofanis_theofanous@yahoo.gr

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 6978198751

www.ekdoseisalati.com

 

Λίγα λόγια για το παραμύθι 

"Αριάδνη, η νύχτα των Πεφταστεριών" του Θεοφάνη Θεοφάνους, 

εικονογράφηση Ιωάννα Αθανασοπούλου - Ελληνοεκδοτική.

Όσα κι αν πέφτουν αστέρια,
μοναχά ένα χρειάζεσαι 
για ν’ αλλάξεις τον κόσμο.


Η Αριάδνη, μια έμπειρη και γρήγορη αραχνομοδίστρα,
αργούσε να επιλέξει τι θα ήθελε από ένα πεφταστέρι. 
Πάντα κάποιος την προλάβαινε. 
Ποτέ, κανένα της όνειρο δεν γινόταν πραγματικότητα. 
Μια μέρα, όμως, που ο θυμός της έκανε γκλιν γκλον 
και η καρδιά της τικ τακ, 
η Αριάδνη αποφάσισε να πλέξει ένα τεράστιο δίχτυ και…

Το βιβλίο περιλαμβάνει
Διαθεματικές Προτάσεις Δραστηριοτήτων 

από την εκπαιδευτικό Μελίνα Ιντζέ.

 

Ένα παραμύθι ενσυναίσθησης.
Κάθε αντίτυπο του βιβλίου περιλαμβάνει 
Πιστοποιητικό κυριότητας αληθινού αστεριού 

Αποκτήστε το άμεσα: ellinoekdotiki.gr/gr/ekdoseis/i/ariadni-i-nuxta-twn-peftasteriwn

Πληροφορίες-παραγγελίες, 
καθημερινά από τις 9.00 ως τις 17.00 

στο 210-36.13.676

✉ info@ellinoekdotiki.gr

«Σχολή μαθητευόμενων ποιητών»
 
Έναρξη: Εγγραφές όλο τον χρόνο
 
• Για κορίτσια και αγόρια δημοτικού (Ελλάδα, Κύπρο και ομογένεια)
• Ολοκληρωμένο πρόγραμμα 4 εβδομαδιαίων συναντήσεων
• Κόστος: 40 ευρώ – εφάπαξ, στο κόστος συμπεριλαμβάνεται η αποστολή του πτυχίου – βεβαίωση συμμετοχής και μια μικρή έκπληξη!
• Σύγχρονη και ασύγχρονη τηλεκπαίδευση
(συναντήσεις μέσω της πλατφόρμας Zoom)
• Πρωτότυπα βίντεο, online παιχνίδια, δραστηριότητες αξιολόγησης, αυτοαξιολόγησης, αλληλεπίδρασης και ένα εφημεριδάκι που τα σπάει!
• Αναλυτική ανατροφοδότηση στις εργασίες των παιδιών
 
Αυτή η λογοτεχνική συντροφιά θα τα έχει όλα!
 
Συντονίζει ο ελληνοκύπριος ποιητής Θεοφάνης Θεοφάνους
 
Δηλώσεις συμμετοχής στην ηλεκτρονική διεύθυνση: theofanis_theofanous@yahoo.gr
Τηλέφωνο επικοινωνίας: 6978198751



 

 

 

"Λέσχη παραμυθάδων"

Πώς ξεκινάμε να γράφουμε μια ιστορία; Πώς από μια λέξη, από μια φευγαλέα κίνηση, από έναν ήχο μπορεί να γεννηθεί ένα παραμύθι; Μυστικά, τεχνικές και συμβουλές προς μελλοντικούς ομότεχνους. Βήμα βήμα. Από τη σύλληψη της ιδέας μέχρι το τελικό κείμενο. Ένα οδοιπορικό στο μέρος όπου τ' ασήμαντα έχουν αξία. Ελάτε να ξετυλίξουμε παρέα το κουβάρι των λέξεων που ενώνει τη γη με τον ουρανό. 

Για παιδιά δημοτικού (Από Β΄ έως και ΣΤ΄ Δημοτικού)  Σύγχρονη και ασύγχρονη τηλεκπαίδευση  (συναντήσεις μέσω της πλατφόρμας Zoom) Ολοκληρωμένο πρόγραμμα 5 εβδομαδιαίων συναντήσεων                                                     

Έναρξη: Εγγραφές όλο τον χρόνο Κόστος: 50 ευρώ (εφάπαξ)  Θα δοθούν βεβαιώσεις συμμετοχής Τo εργαστήριo συντονίζει ο Θεοφάνης Θεοφάνους Εγγραφές-πληροφορίες:

theofanis_theofanous@yahoo.gr 

www.ekdoseisalati.com

Τηλέφωνο επικοινωνίας: 6978198751